Mark van Platen
Hendrik, Jurriaan en Louis Andriessen

zaterdag 28 september | 15.00 uur | Stadskerk St. Cathrien, Begijnenhof 2, Eindhoven
Mark van Platen (bron Wikipedia)

met om 14:00 uur: lezing door Hans Strootman ‘Jurriaan Andriessen: spelen met muziek’.

Luister voorgaande lezingen terug op de website Hans Strootman Lezingen.

ANDRIESSEN

Vandaag horen we orgelmuziek van drie telgen uit de uiterst kunstzinnige en kleurrijke familie Andriessen, van vader Hendrik (1892-1981) en van twee van zijn kinderen: Jurriaan (1925-1996) en Louis (geb. 1939).

Hendrik heeft een zeer belangrijke en invloedrijke rol gespeeld in het Nederlandse muziekleven: als  organist (o.m. aan de kathedraal te Utrecht), directeur van de conservatoria in Utrecht en Den Haag, essayist, buitengewoon hoogleraar aan de Universiteit van Nijmegen enz., maar vooral ook als componist van een zeer omvangrijk oeuvre in allerlei genres, waarbij het aandeel  kerk- en orgelmuziek een vooraanstaande plaats inneemt. Hij mag als een vernieuwer van de R.K. kerkmuziek beschouwd worden.

Jurriaan (eveneens componist, dirigent enz.) studeerde bij o.a. Willem van Otterlo en bij O. Messiaen in Parijs, nadien bij S. Koussevitzky en A. Copland in Amerika. Hij componeerde symfonische muziek, muziek voor harmonieorkest, kamermuziek, alsook balletten, toneel- en filmmuziek. Een tijd lang was hij verbonden aan de Haagse Comedie. 

Louis kreeg aanvankelijk les van zijn vader en zijn oudere broer Jurriaan. Later studeerde hij bij Kees van Baaren en Luciano Berio. Hij gold indertijd als een avant-garde-componist en maakte deel uit van de protestgroep  ‘Notenkrakers’. Hij heeft een uiterst persoonlijke componeerstijl en gebruikt vaak zeer originele bezettingen. Zijn werk heeft inmiddels wereldwijd ingang gevonden en hij verwierf tal van belangrijke prijzen.

In 2017 vond in Haarlem een Andriessen/De Klerk Festival plaats bij gelegenheid van de 125ste geboortedag van Hendrik Andriessen en de 100ste geboortedag van Albert de Klerk. De Andriessen-De Klerk Stichting gaf aan Louis Andriessen ,  zoon van Hendrik en wereldwijd vermaard en gewaardeerd componist, de opdracht  een orgelwerk te schrijven, zijn eerste! Het werd De goddelijke routine. Het stuk (ter nagedachtenis aan vader Hendrik Andriessen) werd tijdens dit festival voor het eerst uitgevoerd. Louis vond inspiratie in het boek Klinkend Heelal – Natuur- en geestesphilosophische synthese op mystiek-religieusen grondslag (1937) van schrijver/filosoof Louis Hoyack (1893-1967). Louis Andriessen geeft als toelichting: ‘Hoyack stelt dat onze geest zich niets kan voorstellen wat niet conform is aan Gods orde en de immanente werkzaamheid ervan, de ‘goddelijke routine’. De tegenstelling tussen die twee woorden – goddelijk, routine – inspireerde me. Ik realiseerde me dat routine verwant is aan ‘route’, ‘weg’ en legde de link met Lao Tse, met het taoïsme. Tegelijkertijd is die jeugdherinnering aan mijn orgel spelende vader in de kerk en ik naast hem op de orgelbank ook volkomen on-mystiek. Het was ons dagelijks leven, het heeft me gevormd.’

Wat betreft de opbouw van het werk citeren we Lourens Stuifbergen: het stuk bestaat uit twee delen, die elkaar zonder onderbreking opvolgen. Het eerste deel introduceert zes gegevens die hun weg proberen te vinden maar af en toe tot stilstand komen en weer opnieuw opstarten. In het tweede deel daarentegen is er een vrijwel constante beweging waarin deze gegevens meer en meer worden gecombineerd. De sterktegraad en intensiteit nemen toe en leiden naar een indrukwekkend hoogtepunt, dat op het allerlaatste moment in slechts vier maten diminueert naar een pianissimo-afsluiting, waarin de melodie van het ‘Dies irae’ wordt geciteerd.

Mark van Platen studeerde af in de vakken Koordirectie, Piano en Orgel aan het Conservatorium van Tilburg bij Jan Boogaarts, Cees Rotteveel, Ton Demmers en Maurice Pirenne. In 1992 behaalde hij het diploma Orkestdirectie aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag bij Ed Spanjaard.

Van Platen is piano, orgel- en theoriedocent, begeleider en correpetitor van solisten en koren, dirigent van diverse koren en concertorganist. Ook is hij werkzaam als componist. Behalve voor film (in 2004 ontving hij tijdens het Utrechts Filmfestival het Gouden Kalf voor de beste filmmuziek voor de film “Kees de jongen”) componeert hij instrumentale en vocale werken voor uiteenlopende bezettingen zoals o.a. voor: Vocaal Ensemble The Gentlemen Singers uit Tsjechië, de Schola in Haarlem, Utrecht en Den Bosch, het Nederlands Blazers Ensemble, Kamerkoor Venus uit Utrecht, Capella Frisae uit Leeuwarden, Het Groot Omroepkoor en het Oisterwijks Kamerkoor. In 2015 heeft van Platen zijn compositie voor orgel ‘After visiting Rothko’ ten gehore gebracht bij gelegenheid van zijn 25-jarig jubileum als chorrepetitor bij het Philips Philharmonisch Koor in Eindhoven. Deze compositie werd ook ten gehore gebracht in Der Aa-kerk in Groningen tijdens het concert: “De klank van Rothko”.

Van Platen heeft intussen voor vijf muziektheaterproducties in Veldhoven, Uden en Ravenstein de muziek gecomponeerd en gearrangeerd.

Verder wordt hij regelmatig gevraagd als gastdocent (arrangeur/componist, repetitor en pianist) aan Ampa Conservatorium Brabant, in het kader van de eindexamenproducties van studenten Muziektheater/Operaklas.

In maart van dit jaar (2019) componeerde van Platen i.o.v. het Groot Omroepkoor, o.l.v. Gijs Leenaars, zijn nieuwe werk, C’est déjá du passé’ voor dubbelkoor en twee baritonsolisten. Uitvoering was in Tivoli/Vredenburg en was rechtstreeks te beluisteren via NPO-4.

Op dit moment schrijft van Platen in opdracht van het Nederlands Studenten Kamerkoor, onder leiding van Béni Csillag, een nieuw werk. Uitvoeringen najaar 2020. Ook componeert Van Platen de muziek voor de stadsopera Odyssee der Ontheemden; uitzicht wordt geboden op de uitdagingen en beproevingen waar de mens in de 21e eeuw voor staat; de moeizame kunst van het samenleven. Het publiek vaart in fluisterboten over de Binnendieze in Den Bosch. Uitvoerenden zijn solisten, een instrumentaal ensemble en kamerkoor Capella Brabant o.l.v. Marc Versteeg en tevens kwartiermaker van dit project. De voorstellingen hebben plaats tijdens het Theaterfestival Boulevard in 2020.
Van Platen speelt ieder jaar continuo in de Matthaüs Passion.

Sinds een paar jaar geeft hij lezingen over dit meesterwerk.