Romantiek To The Max
Laurens de Man (organist Janskerk, Utrecht)

zaterdag 25 mei | 15.00 uur | Stadskerk St. Cathrien, Begijnenhof 2, Eindhoven
Laurens de Man

De ruime mogelijkheden van het orgel van de Eindhovense St.-Cathrienkerk verleidden me tot een nogal Romantisch programma, dat voor de helft uit muziek van Richard Wagner bestaat. Deze revolutionaire componist schreef bijna uitsluitend opera’s, hield er abjecte politieke ideeën op na, maar werd onsterfelijk door zijn geweldige, intense, vernieuwende muziek. Al sinds het ontstaan van Wagners opera’s worden “highlights” eruit in allerlei verschillende bewerkingen gespeeld; het orgel kan als “eenmansorkest” Wagners kleurrijke orkestraties benaderen.

Twee delen uit zijn vroege opera “Tannhäuser” openen en sluiten het concert. Eerst het beroemde, plechtige Koor van Pelgrims, tot slot een feestelijke Mars van Edellieden.

De arrangeur van het openingswerk, Franz Liszt, was een groot pianist, componist, leraar en “celebrity” in het muziekleven. Bovendien schoonvader van Wagner, en een goede vriend van veel componisten, waaronder Camille Saint-Saëns.

Saint-Saëns baseerde zijn symfonische gedicht “Danse macabre” op een gedicht van Henri Cazalis, dat beschrijft hoe om middernacht (aan het begin horen we twaalf verre slagen van de klok) de Dood, spelend op zijn valse viool, een dans begint waarin jong en oud, arm en rijk elkaar vinden: voor de Dood is iedereen gelijk.

Duisternis, leed en dood lijken ook een belangrijke rol te spelen in Max Regers Phantasie und Fuge op. 135b, zijn laatste grote orgelwerk. In zijn composities probeerde Reger de Romantiek van Wagner, de perfecte ordening van Bach en de klassieke vormen van Brahms en Beethoven te verenigen: een grootse ambitie, die hij met “max”imale inspanning trachtte te verwezenlijken, wat, in combinatie met een drukke concertagenda als pianist en dirigent, excessief alcoholgebruik, kettingroken, slaaptekort en eetbuien leidde tot een vroege dood. Hij liet een enorm oeuvre achter van muziek die even interessant als “gezwollen” aandoet.

De grillige Phantasie wisselt klaaglijke passages af met grandeur en dramatiek. De Fuga begint extreem zacht en lijkt zich langzaam te ontwikkelen tot een lyrische klaagzang. De beweging versnelt echter langzaam maar zeker, er lijkt nieuwe hoop te ontstaan. Een dansant motiefje duikt op, dat zich steeds verder ontplooit, en gecombineerd wordt met het beginthema. Een oplossing dient zich aan, nieuwe kracht en nieuw leven worden gevonden in een groots slot.

Nieuw leven is ook de aanleiding van Wagners Siegfried-Idyll. Hij schreef het als cadeau voor zijn vrouw Cosima (Liszts dochter). Hij wekte zijn vrouw ermee op de ochtend van haar verjaardagsfeest, Eerste Kerstdag 1870, met een ensemble van 13 muzikanten, in het trappenhuis van hun villa; Cosima was tot tranen toe geroerd. De bijna 20 minuten durende compositie is genoemd naar hun zoontje Siegfried. Tijdens de bevalling hoorde Wagner een vogel zingen boven het meer naast hun huis; hij verwerkte deze vogel duidelijk in de compositie. Ook andere thema’s worden geïntroduceerd en met elkaar gecombineerd, wat tot prachtige lyrische passages en uitbundige hoogtepunten leidt. Later zou Wagner dit materiaal verwerken in zijn opera “Siegfried”. Emotie ten top, grootse expressie, rijke inhoud: Romantiek “To the Max”.


Laurens de Man (’s-Hertogenbosch, 1993) is een veelzijdig musicus, actief als pianist en organist, zowel solistisch als in kamermuziekverband. 

Hij studeerde piano en orgel (twee masters) en bijvak klavecimbel aan het Conservatorium van Amsterdam (predicaat resp. “uitmuntend” en “cum laude”) bij resp. David Kuyken, Jacques van Oortmerssen en Johan Hofmann.

Vanaf oktober 2017 zet hij zijn studie voort aan de Berlijnse Universität der Künste bij Leo van Doeselaar (Konzertexamen Orgel).

Laurens won diverse prijzen, o.a. tijdens de Nationale Finale van het Prinses Christina Concours in Den Haag (eerste prijs), bij het Internationaler Klavierwettbewerb “J.S. Bach” in Würzburg en bij de International Martini Organ Competition in Groningen (eerste prijs, publieksprijs en Jan Welmersprijs). In november 2017 verscheen een piano-CD met klavierwerken van J.S. Bach. In 2018 werd hem de Sweelinck-Mullerprijs toegekend, een stipendium voor veelbelovende jonge organisten. In januari 2019 won hij bij het Felix Mendelssohn Hochschulwettbewerb in Berlijn zowel de prijs voor de beste uitvoering van het opdrachtwerk als de derde prijs.

Opnamen van zijn spel werden meermaals uitgezonden op Radio4 en televisie (Podium Witteman, De Wereld Draait Door).

Sinds 2012 is hij pianist van het Chimaera Trio, dat veelvuldig optreedt en prijzen won bij de Storioni Ensemblewedstrijd in ’s-Hertogenbosch en het Tristan Keuris Kamermuziekconcours in Amersfoort. Voor dit trio arrangeert Laurens ook regelmatig muziek, van Pachelbel tot Mahler.

Sinds januari 2012 is Laurens hoofdorganist van de Janskerk in Utrecht, waar hij een Bätz-Witte orgel uit 1861 bespeelt.

zie ook www.laurensdeman.nl