Eindhoven Te Deum

Bevrijdingsconcert t.g.v. 75 jaar bevrijding van Eindhoven

21 september 2019, Stadskerk St. Catrien

Uitvoerenden: Collegium Vocale Eindhoven, Collegium Instrumentale Eindhoven (4 trompetten, 4 trombones, 2 slagwerkers), Rianne Wilbers (sopraan), Gerard Habraken (orgel), Rosemarie Seuntiëns (beiaard)

Dirigent: Ruud Huijbregts

Beluister hier het concert, opgenomen op 21 september 2019

Deel 1: Te Deum Laudamus

Deel 2: Als je de vrijheid tegenkomt / O vos omnes

Deel 3: De vrijheid kwam in het voorjaar / Salvum fac populum tuum

We willen u vragen om deze compositie te nomineren voor de Matthijs Vermeulenprijs 2021 via dit formulier:

Nomineer dit concert voor de Matthijs Vermeulenprijs 2021

Naam van de componist: Arjan van Baest

Naam van de compositie: Eindhoven Te Deum


Eindhoven Te Deum (2019) – Arjan van Baest  (*1969)

  1. Te Deum Laudamus
  2. Als je de vrijheid tegenkomt / O vos omnes
  3. De vrijheid kwam in het voorjaar / Salvum fac populum tuum

Eindhoven Te Deum - Arjan van Baest - 21 september 2019 - foto Laurens Mulkens

Voor de 75e herdenking van de bevrijding van Eindhoven in september 2019 heeft Collegium Musicum Eindhoven aan de in Eindhoven woonachtige componist Arjan van Baest (1969) opdracht gegeven een ‘Te Deum’ te componeren. Het ‘Te Deum’ is een hymne uit de katholieke liturgie. Deze hymne wordt vaak gezongen bij plechtige dankdiensten, in het verleden vaak ook gekoppeld aan politieke en militaire overwinningen. In zijn masteronderzoek naar de muziekpraktijk in de Catharinakerk laat Ruud Huijbregts zien dat ook in Eindhoven zo’n Te Deum-traditie bestond.

Het ‘Eindhoven Te Deum’ is een uiting van dankbaarheid voor het feit dat wij al 75 jaar in vrijheid leven, vrij van oorlog en onderdrukking, in een democratische rechtsstaat.

Recente nationale en internationale politieke ontwikkelingen maken duidelijk hoe relatief die vrijheid is. Wat is vrijheid als we onze grenzen het liefst hermetisch afsluiten voor mensen die op de vlucht zijn omdat ze hun leven niet zeker zijn? Wat is vrijheid als steeds meer mensen de druk die we elkaar als samenleving opleggen niet meer aankunnen? Wat is vrijheid als we onze ogen sluiten voor de aantasting van milieu en klimaat?

Het ‘Eindhoven Te Deum’ adresseert deze ambivalentie: parallel aan delen van de Latijnse tekst van het ‘Te Deum’ klinken twee gedichten van Ankie Peypers die zij schreef voor het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Deze gedichten zijn een directe oproep aan ons om de vrijheid levend te houden en haar niet voor lief te nemen. ‘Eindhoven Te Deum’ is geschreven voor sopraansolo, koor, orgel, koperblazers, slagwerk en beiaard.

Tekst

1. Te Deum Laudamus

Te Deum laudamus:
te Dominum confitemur.
Te aeternum Patrem
omnis terra veneratur.
Tibi omnes angeli; tibi caeli
et universae potestates:
Tibi Cherubim et Seraphim incessabili voce proclamant:
Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus Deus Sabaoth.
Pleni sunt caeli et terra majestatis gloriae tuae.

vertaling:

Wij prijzen U, o God.
U, Heer, loven wij.
U, eeuwige Vader,
eert heel de aarde.
Tot U roepen alle engelen, tot U de hemelen en alle machten:
Tot U roepen Cherubijnen en Serafijnen die zonder ophouden zingen: Heilig, heilig, heilig de Heer, de God der hemelse machten. Vol zijn hemel en aarde van uw heerlijkheid.

2. Als je de vrijheid tegenkomt [1] (Ankie Peypers) [2] / O vos omnes (Herman Hollanders) [3]

als je de vrijheid tegenkomt
en de vrijheid staat stil
en zegt ‘jij’

het kan overal zijn
de eerste sneeuw
een zomervakantie
een dag in mei

het kan altijd
een t.v.-journaal
een land ver weg
de stad waar je woont

kijk dan met je ogen
kijk met je hart
als de vrijheid stil staat en ‘jij’ zegt
loop niet voorbij.

O vos omnes qui transitis
per viam, Attendite et videte.
Attendite, universi populi,
et videte.

vertaling:

O gij allen die voorbij gaat,
Wendt uw blik en ziet.
Wendt uw blik, al gij volkeren, en ziet

3. De vrijheid kwam in het voorjaar (Ankie Peypers) [4] /
Salvum fac populum tuum

de vrijheid kwam in het voorjaar
de vrijheid komt in het voorjaar
kijk maar we vieren haar

ze kwam kapot en in tranen
ze had oorlog onder de leden
je kon niet geloven
dat komt ze te boven
haar lauwerkrans was voor doden

maar ze vroeg ons haar door te geven
ik lig in jullie handen, zei ze
wees niet stil, zoals ik niet stil was
denk niet dat het onmogelijk is
denk dat het onmogelijk is, maar doe het

neem me mee
naar waar ik niet ben
neem me mee, zegt ze
laat me leven

Salvum fac populum tuum, Domine,
et benedic haereditati tuae.
Et rege eos, et extolle illos usque in aeternum.
Per singulos dies benedicimus te.
Et laudamus nomen tuum in saeculum, et in saeculum saeculi.
Dignare, Domine, die isto sine peccato nos custodire.
Miserere nostri, Domine, miserere nostri.
In te, Domine, speravi: non confundar in aeternum.

vertaling:

Red, Heer, red uw volk
en zegen uw erfdeel,
hoed hen, en draag hen voor immer.
U willen wij prijzen iedere dag,
uw naam verheerlijken voor altijd.
Wees genadig, Heer, spaar ons deze dag voor de zonde.
Ontferm U over ons, Heer, ontferm U over ons.
Op U, Heer, is onze hoop gevestigd; beschaam ons niet in eeuwigheid

________________________________________
[1] Gedicht van Ankie Peypers. Uit: ‘De verleden tijd van vrede, dichters over 4 en 5 mei’, Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek & Nationaal Comité 4 en 5 mei (2005).
[2] Ankie (Johanna Annie) Peypers (Amsterdam, 1928) is medeoprichter van het Centrum voor Chileense Cultuur, waar zij van 1976 tot 1986 voorzitter van was. In 1946 kwam haar debuutbundel ‘Zeventien’ uit. Voor ‘Geen denken aan’ (1962) is zij bekroond met de Anne Frank Prijs.
[3] Muziek van Herman Hollanders. Hollanders (Breda, c.1595-c.1640) was organist van de Catharinakerk in Eindhoven van 1618 tot 1623.
[4] Gedicht van Ankie Peypers, voorgedragen tijdens de herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk, 4 mei 2000.


Arjan van Baest
Arjan van Baest

Arjan van Baest (Tilburg, 1969) werkt als componist, dirigent en pianist/organist in kerk, concertzaal en theater.

Arjan is dirigent/artistiek leider van de Dominicuskerk in Amsterdam, Appassionata Consort, Cantiqua Concert (Tilburg) en CoMA-ensemble voor nieuwe muziek (Eindhoven). Hij is pianist van Dorine van der Klei.

Met zanger Jelle Leistra vormt hij het duo ‘Leistra en Van Baest’, dat zich vooral toelegt op het liedrepertoire van Harry Bannink. Met componist/pianist Evert van Merode vormt Arjan het artistieke hart van Stichting Muziek Nu. Daarnaast is hij voorzitter van de Hanns Eislerstichting Nederland.

Arjan maakt deel uit van de programmacommissie van ‘Muziek in de Cathrien’ (Eindhoven) en hij is onderzoeksbegeleider aan de Master of Music (Fontys Conservatorium).

Verschillende composities van Arjan zijn opgenomen op cd: koorwerken op ‘Pro Luce’ (2013), kleinkunstliedjes op ‘Lezen in bed’ (2017), liturgische muziek op ‘Licht en liefde’ (2018) en kamermuziek op ‘Dromen op muziek’ (2018).

Voor het theater schreef Arjan de muziek bij ‘Lodewijk Napoleon in Brabant’, ‘Mingo’, ‘Een wintervertelling’, ‘Muze van mijn hart’ en ‘Pleisketier, de musical’. Daarnaast arrangeerde hij voor Theaterchor Niederrhein verschillende popsongs voor theaterorkest, en in opdracht van ‘1000 Stemmen zingen Huub Oosterhuis’ bewerkte hij enkele liturgische liederen van Antoine Oomen en Bernard Huijbers voor groot orkest.