Toccatissimo! Andreas Liebig, Münsterorganist Basel (CH)
t.g.v. 80 jaar Daan Manneke

zaterdag 26 oktober | 15.00 uur | Stadskerk St. Cathrien, Begijnenhof 2, Eindhoven
Andreas Liebig

Dit concert staat in het teken van de 80e verjaardag van Daan Manneke, geboren op 7 november 1939.

BASLER PSALMEN Daan Manneke

Dit jaar bestaat het Münster, de kathedrale Domkerk van de Zwitserse stad Bazel, 1000 jaar. Bij gelegenheid hiervan componeerde Daan Manneke op verzoek en in opdracht van de Münster-organist Andreas Liebig en van de Verein Orgelkonzerte im Basler Münster een orgelwerk met de titel Basler Psalmen.

De compositie bestaat uit zeven delen en is gebaseerd op een zevental psalmmelodieën uit het Geneefs Psalter. De keuze van deze zeven psalmen kwam tot stand in zorgvuldig overleg met Dr. Franz Christ en Andreas Liebig. Met deze psalmen heeft de Baseler Münster-kerkgemeenschap een eeuwenlange, innige traditie.

Feitelijk is de gehele compositie één monumentale, zich steeds ontwikkelende Fantasia-Toccata, globaal opgebouwd in een symmetrische vorm. De oneven delen I, III, V en VII zijn de grote, stuwende dragers van deze fantasia. De tekstinhoud van deze psalmen is uitbundig en stralend. De even delen II, IV en VI hebben een ruimtelijk, stil en contemplatief karakter.

De delen I, II en III zijn min of meer symmetrisch, met in het centrum (deel II) een groot Orgelvorspiel. Het beschrijft de rust en de status quo in verschillende lagen van Het Huis. Eveneens symmetrisch zijn de delen V, VI en VII. In het centrale deel (deel VI) klinken de evocatieve Franse-barok-variaties gebaseerd op de melodie van psalm 118.

Tenslotte is er een symmetrie over het gehele werk: I-VII, II-VI, III-V en in het centrum IV. In dit ‘absolute’ centrum prijkt een Konzert für Sopran und Orgel op een tekst uit Querela Pacis (1517/18) van de in Rotterdam geboren en in Bazel overleden Desiderius Erasmus (1466-1536), de beroemde humanist. Het graf van Erasmus bevindt zich in het Münster van Bazel.

Uit dit Konzert klinkt vandaag alleen het Motet: een zes-stemmige quasi-renaissance-ricercare voor twee klavieren en dubbelpedaal. Dat dit Konzert vandaag niet in zijn geheel te horen is, is natuurlijk jammer, maar op zich wel ‘legitiem’: de componist stelt nadrukkelijk dat de delen van het werk apart uitgevoerd kunnen worden en ook zijn verschillende combinaties en schakelingen van delen mogelijk.

Het idioom dat de componist in dit werk hanteert, is – want schatplichtig aan de melodieën uit de 16e eeuw – quasi-(verwijd)-modaal.

Daan Manneke over het Boek der Psalmen: “in de loop der jaren heeft deze tijdloze, krachtige poëzie me voortdurend geboeid en geïnspireerd. En al evenzeer de prachtige melodieën uit de 16e eeuw: alle 150 psalmen, vertaald en gebundeld in het zogenaamde Geneefse Psalter, dat voltooid werd in 1562”.

De compositie vraagt een monumentaal orgel in een gul-klinkende ‘kathedrale’ omgeving. De componist is een liefhebber van kleurrijke, onorthodoxe register-combinaties en klankkleuren…..

Daan Manneke 80 jaar
Daan Manneke 80 jaar

Daan Manneke: “Van harte en in vriendschap draag ik
de Basler Psalmen op aan Andreas Liebig”

Met dank aan Daan Manneke,
voor het ter beschikking stellen van bovenstaande gegevens

Daan Manneke begon zijn professionele muziekstudie aan het Brabants Conservatorium te Tilburg (1963-1967): orgel bij Hub. Houët en Louis Toebosch, compositie bij Jan van Dijk; nadien orgelstudie bij Kamiel D’Hooghe (Brussel) en compositie bij Ton de Leeuw (Amsterdam). Deze laatste studie werd afgerond met de ‘prijs voor compositie’.

Van 1972 tot 2008 was Daan Manneke verbonden aan het Conservatorium van Amsterdam. Eerst als docent analyse van de eigentijdse muziek en improvisatie, vervolgens meer dan 20 jaar ook als docent hoofdvak compositie. Aan hetzelfde instituut richtte hij de afdeling compositie Jong Talent op en begeleidde hij vele jaren (zeer) jonge getalenteerde compositieleerlingen.

Daan Manneke is oprichter (1976) en leider van het kamerkoor Cappella Breda, een koor waarmee hij tal van belangrijke programma’s heeft gebracht: van Venetiaanse dubbelkorigheid tot Bruckner, Arvo Pärt en onbekende Renaissance-componisten.

In 1977 publiceerde hij Omgaan met muziek, een werkboek voor eigentijdse improvisatie. Een boek waaruit grote belangstelling blijkt voor de opleiding van jonge musici. Een belangstelling die ook blijkt uit Signalen van veraf en dichtbij, een serie van ruim veertig korte stukken voor kleine ensembles (1981).

Inmiddels schreef Manneke een groot en veelzijdig oeuvre van meer dan 200 werken. Voor zijn vele verdiensten op muzikaal terrein ontving Daan Manneke in 1999 de cultuurprijs van de provincie Noord-Brabant en in 2000 ontving hij de Koninklijke Onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. In januari 2009 ontving Daan Manneke de prestigieuze OEUVREPRIJS van de gemeente Breda.

Daan Manneke is lid van het Comité van Aanbeveling van onze stichting Collegium Musicum Eindhoven.


Andreas Liebig (*1962) is sinds 2014 Münsterorganist in Bazel. Na zijn studie aan de hogescholen voor muziek van Lubeck en Oslo leidde hij van 2013-2015 de orgelklas van het ‘Tirol Landeskonservatorium’ in Innsbruck. Sinds 2018 doceert hij aan de Hogeschool voor Muziek in Freiburg. Hij studeerde kerkmuziek (Herford), hoofdvak orgel, piano en muziektheorie (Stuttgart). Hij ontwikkelde zich verder bij o.a. Martin Haselböck, Daniel Roth en Michael Schneider. Hij won een 1e prijs bij orgelconcoursen in Dublin en Odense en was cantor-organist in Denemarken, Noorwegen en Zwitserland. Liebig is, naast zijn drukke internationale concertpraktijk (geeft meestercursussen, maakt cd’s, radio- en tv- opnamen, jureert) ook actief als componist van kamermuziek, liederen, piano- en orgelwerken en koormuziek. Zijn Bach-opnamen (Groningen, Trondheim, Oelinghausen en Dornum) worden veel geprezen.

www.basler-muensterkonzerte.ch.