Ariosto Ensemble | Koor

Uitvoerenden

Ariosto Ensemble 

Programma

RIME D’AMORE. Italiaanse madrigalen en hun literaire bronnen

• Dante Alighieri (1265-1321) Uit “Divina Comedia”: De Hel (canto 3)
  Quivi sospiri / Luzzasco Luzzaschi (1545-1607)
• Francesco Petrarca (1304-1374) Italia mia / Philipe Verdelot (1480-1552)
  Occhi miei, lassi / Jacopo Arcadelt (1507-1568)
• Angelo Poliziano (1454 – 1494) Tekst voor het mei festival rond 1470 tijdens de steekspelen in Florence
  Ben venga Maggio / Anonymous
• Profeet Jeremia (7e en 6e eeuw v. Chr.) Profetie uit het Oude Testament, (Jeremia 31:15) die werd vervuld tijdens de kindermoord in Bethlehem
  Vox in Rama / Giaches de Wert (1535-1596)
• Ludovico Ariosto (1474 – 1533)
  Uit “Orlando Furioso”, epische ridderroman
  Il dolce sono / Andrea Gabrieli (1533-1585)
  Uit “Rime d’amore”
  Moro, lasso / Carlo Gesualdo (1566-1613)
• Giovanni Battista Guarini (1538-1612) Uit “Il pastor fido”, tragikomedie
  Tirsi morir volea / Giaches de Wert
  O primavera, gioventu del anno / Claudio Monteverdi (1567-1643)
• Torquato Tasso (1544-1595) Uit “Gerusaleme liberata”, episch gedicht Vezzosi augelli / Giaches de Wert
  Ecco mormorar l’onde / Claudio Monteverdi
  Giunto alla tomba / Carlo Gesualdo
• Ottavio Rinuccini (1562-1621) Gedicht toegeschreven aan Rinuccini Sfogava con le stelle / Claudio Monteverdi 

(Vermelding van de tekstdichter, dikgedrukt de uitgevoerde werken, met de naam van de componist)

In de Renaissance bloeide niet alleen de muziek, maar ook de literaire kunst. Veel tekstschrijvers genoten in deze tijd grote faam doordat hun woorden werden getransformeerd tot muzikale prachtstukken. Van de ingetogen sonnetten en complexe sestina’s tot meeslepende epische gedichten en dramatische toneelteksten: al deze vormen vonden een tweede leven in de handen van componisten.

Sonnetten, met hun strakke veertien regels en intense emoties, inspireerden componisten tot het schrijven van madrigalen en liederen waarin elke klank het liefdesverdriet en de hartstocht van de dichter benadrukte.
De Sestina, met haar ingewikkelde herhalingspatroon, daagde componisten uit tot inventieve muzikale structuren waarin thema’s telkens subtiel terugkeerden.
Epische gedichten, vol heldendaden en mythologische saga’s, kregen via grootse vocale composities een monumentale vertolking.
Zelfs toneelstukken vonden hun weg naar de muziekscène. De madrigaalcultuur leende zich bij uitstek als tekstuele blauwdruk voor theatrale muziek, waarin personages hun innerlijke wereld ontvouwden.
Het madrigaal is bij uitstek geschikt om deze literaire vormen te verklanken doordat het, met zijn expressieve polyfonie en flexibiliteit in tekstuitdrukking, de emotionele nuances en poëtische ritmes perfect in klank kan omzetten. In dit programma brengen we hulde aan deze kruisbestuiving tussen woord en klank. Laat u meevoeren naar de wereld waarin dichters en componisten samenklonken en zo het artistieke landschap voor altijd hebben veranderd.

Over de uitvoerenden

Het Ariosto Ensemble is een projectensemble dat zich richt op muziek uit de 15e en 16e eeuw: van Renaissance tot aan vroege Barok.

De naam van het ensemble is ontleend aan Ludovico Ariosto (1474-1533), Italiaans episch en lyrisch schrijver, favoriet aan het hof van Ferrara bij de in die periode beroemde hertogelijke familie d’Este. Zijn vermaarde epos “Orlando Furioso” is voor tal van componisten in Renaissance en Barok aanleiding geweest om delen van dit werk als inspiratiebron voor hun composities te gebruiken. 

In wisselende samenstelling geeft het gezelschap nog steeds concerten, waarbij met grote zorgvuldigheid zangers en instrumentalisten geselecteerd worden uit professionele -, of uitstekend opgeleide amateurmusici, die affiniteit hebben met de muziek die wordt uitgevoerd. Omdat de zanggroep een grote historische authenticiteit nastreeft, wordt van de deelnemers verwacht dat zij leren lezen en zingen vanuit de mensuraal notatie uit oude handschriften. Dit systeem zonder partituur en zonder maatstrepen biedt meer informatie over de uitvoering van een stuk dan de huidige muzieknotatie – zoals subtiele ritmische nuances en vloeiende melodische lijnen – en is bijzonder geschikt voor het zingen van polyfone muziek. Deze praktijk draagt zorg voor boeiende uitvoeringen van hoog niveau.

Concert op de Philipsbeiaard

14.25 – 14.55 uur door Stadsbeiaardier, Rosemarie Seuntiën

1. John Dowland (ca.1563-1626)
   Melancholy Galliard , Semper Dowland Semper Dolens
2. Luys de Narvaez (ca.1530-1550)
   Cancion Del Emperador 
3. Orlandus Lassus (1532-1594)
   Bonjour mon coeur 
4. Pablo Bruna (1611-1679)
   Tiento de 2e Tono Sobre la letania de la Virgen 
5. Anonymous – Upon la mi re 16e Eeuw 

Bewerking: Arie Abbenes 1,2, Carl Van Eyndhoven 3,4, Christiaan Winter 5.